Category Archives: Boeken

Er is veel geschreven over Mars, zowel fictie als non-fictie. In het verleden hebben Mars Society-leden zich opgeofferd om een stapel boeken te lezen en een recensie te schrijven. Dit leverde een lijst op van klassiekers en afraders.

A Traveler’s Guide to Mars – William K. Hartman

Een Lonely Planet voor Mars

Auteur: William K. Hartmann
Uitgever: Workman Publishing
Gepubliceerd: 21 augustus 2003
ISBN: 0761126066
Bespreking: Frans Blok

William K. Hartmann is een veteraan van de Amerikaanse planetaire wetenschap. Hij studeerde in de jaren zestig bij de bekende Nederlands-Amerikaanse astronoom Gerard Kuiper, ontwikkelde zich tot een autoriteit op het gebied van de datering van buitenaardse landschappen en was direct betrokken bij diverse Mars-missies waaronder Mariner 9 en Global Surveyor.

Traveler's guide to Mars

Een aantal jaren geleden waagde Hartmann zich aan een roman over Mars maar dat was niet zo’n succes: in het boekenoverzicht kreeg zijn Mars Underground als enige slechts twee rode bolletjes.

Met zijn nieuwe boek, a Traveler’s Guide to Mars, maakt Hartmann echter alles goed. Dit is, voor de komende jaren, het populair-wetenschappelijke standaardwerk over de Rode Planeet.
De hele opzet van het boek, het formaat en de indeling, en de manier van schrijven doen sterk denken aan de befaamde reisgidsen van uitgeverij Lonely Planet. Het belangrijkste verschil is dat deze Mars-reisgids veel mooier geïllustreerd is, met foto’s van Viking en Global Surveyor, met fragmenten van de bekende MOLA-hoogtekaart, maar ook met foto’s van Mars-analogieen op Aarde, gemaakt door de auteur zelf. Verder blijkt Hartmann ook verdienstelijk te kunnen schilderen.

Uiteraard komen de grote bezienswaardigheden als Valles Marineris en Olympus Mons uitgebreid aan bod. Maar zoals het hoort in een echte Travel Survival Kit brengt de schrijver zijn lezers ook “off the beaten track”, naar minder bekende plaatsen als de Bakhuysen-krater en de Nanedi-vallei, of intrigerende verschijnselen als de White Rock of de Inca City.

In “My own Martian Chronicles”, korte episodes tussen de hoofdstukken door, beschrijft Hartmann bijzondere momenten uit zijn eigen carrière. Ook geeft hij zijn mening over onder andere de media-gekte rond Het Gezicht.

Hartmann behoort zeker niet tot de mensen die denken dat robots beter geschikt zijn dan astronauten om Mars te onderzoeken. Op verschillende plaatsen in het boek pleit hij voor bemande expedities. Er is, aldus Hartmann, een splitsing in de weg naar de toekomst: de beschaving zal ineenstorten of de mensheid zal Mars bereiken. De komende eeuw is in zijn visie cruciaal: gaan we door onze eindige energie en grondstoffen te besteden aan het opblazen van elkaars steden of kunnen we onze provinciale Aardgebonden ruzietjes lang genoeg opzij zetten om ons druk te maken over onze gemeenschappelijke toekomst? De Traveler’s Guide to Mars is aanbevolen leesvoer voor hen die kiezen voor de tweede optie en voor hen die nog twijfelen…

Interview met een toekomstige Nederlandse Marsman

Stel, de eerste Nederlandse Marsman voor een enkele reis naar Mars is geselecteerd. Wat ga je hem vragen en wat zal hij loslaten waarom hij begint aan dit avontuur? Dergelijke historische uitdagingen komen misschien maar één keer in een eeuw voor. Een enkele reis naar Mars kan een zelfde “game changer” zijn als de tocht van Columbus. Johan Bakker ziet hier een mooi onderwerp voor een boek een schreef een “teaser” waarin een toekomstige Nederlandse Marsman aan de tand wordt gevoeld.

‘Het zou mooi zijn als de eerste mens op Mars een vrouw zou zijn.’

Interview met de Nederlandse Marsreiziger Jonah Berger

Door Alexandra Marino

‘Ik ben niet bang om eenzaam te worden,’ beweert Jonah Berger stellig. De 51-jarige Nederlandse astronaut kreeg als eerste te horen dat hij deel gaat uitmaken van een ongetwijfeld historische bemande missie naar Mars. Ondanks de geringere zwaartekracht op Mars, die leidt tot spieratrofie en botafname wat terugkeer al bemoeilijkt, zou je een enorme raket moeten bouwen om weer naar de aarde te kunnen vliegen. Het betreft hier dus een enkele reis. ‘Ik kan goed tegen alleen zijn. Bovendien houd ik op Mars contact met iedereen die ik ken. Het effect zou wel eens kunnen zijn dat ik per saldo meer mail en twitter dan ik nu doe.’

Nederlandse Marsman

In een van de zeldzame interviews die de organisatie Red Bull Planet, in nauwe samenwerking met de ESA, toestaat, ontmoet ik Berger in de kantine van het ESTEC in Noordwijk. Tegenover me aan tafel zit de kortgeknipte, gebruinde ruimtevaarder. Diepe wallen onder zijn ogen duiden op slaapgebrek. Hoewel Bergers blik regelmatig afdwaalt naar de strakblauwe lucht buiten, reageert de Nederlandse Marsreiziger alert: ‘Ik heb niets te verliezen. Ik heb een prachtig leven gehad, in alle opzichten. Waar anderen reikhalzend uitkijken naar hun pensionering, offer ik me graag op aan de wetenschap.’

Als ik voorzichtig opper dat de eerste weken wellicht mooi zullen zijn, maar dat daarna de verveling onherroepelijk zal toeslaan, reageert Berger fel: ‘Weet je hoeveel mensen dolgraag mee hadden gewild? Meer dan 200.000! Stel je dat aantal eens voor. Ik ben uitverkoren. En dan ook nog eens als enige Nederlander. Uitgerekend de Nederlanders doen vaak lacherig over dit enkele reis project. Zal ik je eens iets vertellen? De organisatie Red Bull Planet staat voor wat de V.O.C. vierhonderd jaar geleden was. Nederlanders zouden trots moeten zijn!’

Continue reading Interview met een toekomstige Nederlandse Marsman

The Martian Race – Gregory Benford

Auteur: Gregory Benford
Uitgever: Aspect
ISBN: 0446608904
Bespreking: Frans Blok

Is er een X Prize mogelijk voor een reis naar Mars? We kennen het succes van de Ansari X Prize en er is zelfs een Tricorder X Prize. In de volgende bespreking doen we uit de doeken hoe Gregory Benford in zijn Science Fiction boek The Martian Race een X-prize naar Mars in een spannen verhaal giet.

The Martian Race Gregory BenfordGregory Benford heeft een indrukwekkend curriculum vitae. Hij is schrijver van een groot aantal sciencefiction-romans, winnaar van prijzen als de Nebula- en Campbell-Awards en zelfs van een literatuurprijs van de Verenigde Naties. Maar hij is ook hoogleraar natuurkunde aan de Universiteit van Californie, en adviseur van de NASA, het Witte Huis en het Amerikaanse ministerie van Energie. En sinds de oprichting in 1998 maakt hij deel uit van het Steering Committee van de Mars Society. Gezien die laatste functie is het natuurlijk niet verwonderlijk dat ook hij een bijdrage heeft geleverd aan de stroom Marsboeken van de afgelopen jaren. The Martian Race is vrij recent; de eerste druk is nog geen jaar oud. Het verhaal speelt in de niet al te verre toekomst, in 2018, om precies te zijn. De regeringen van een aantal industrielanden hebben, onder leiding van de Verenigde Staten, een prijs uitgeloofd van 30 miljard dollar voor het eerste team astronauten dat op Mars een aantal vastgelegde wetenschappelijke onderzoeken uitvoert. Op het eerste gezicht lijkt dat een absurd idee, maar het uitloven van prijzen voor gedurfde ondernemingen heeft een lange geschiedenis. De Portugezen deden het al in de vijftiende eeuw, in de twintigste eeuw werden door het uitloven van prijzen een paar luchtvaartmijlpalen bespoedigd, en op dit moment is er de X-prize voor de eerste herbruikbare raket die binnen twee weken drie passagiers in de ruimte brengt.

In The Martian Race gaat de strijd tussen een Amerikaans consortium, met wat Russische inbreng, en een Europees-Chinese combinatie. De Amerikanen voeren in feite het Mars Direct-plan uit van Robert Zubrin, die een klein gastrolletje heeft in het boek. De Euro-Chinezen wagen het met nucleaire technologie. De competitie tussen de twee organisaties plaatst het Marsonderzoek in het middelpunt van de belangstelling van de Aardse media. Ook het verhaal heeft baat bij het wedstrijdelement; het onderzoek zelf echter heeft er wel wat onder te lijden.

De ontwikkelingen worden gezien vanuit het perspectief van Julia Barth, de enige vrouw in het Amerikaanse team. Vrouwen zijn de laatste jaren aan een opvallende, en wat ons betreft ook verheugende, inhaalmanoevre bezig. Nadat de verovering van de ruimte decennialang ook in de sciencefiction een mannenzaak was, kiezen steeds meer schrijvers voor vrouwelijke hoofdpersonen.

Van alle Marsromans is The Martian Race wel het meest gebaseerd op hedendaagse technologie en dat is een van de fascinerende kanten van het boek: het dagelijks leven in en om de “hab” wordt zo levendig beschreven dat de lezer het gevoel krijgt er zelf bij te zijn.

Boeiend zijn ook de speculaties over een complexere vorm van leven dan de microben die doorgaans als het meest waarschijnlijk worden beschouwd. Tegelijkertijd vereist de wetenschappelijke uitleg over deze onderwerpen bij de lezer wel een zekere basiskennis.

Door allerlei onverwachte ontwikkelingen blijft het tot het einde toe spannend wie de race zal winnen. En om de pret niet te bederven verklappen we hier de afloop niet….

Mars Crossing – Geoffrey A. Landis

Auteur: Geoffrey A. Landis
Uitgever: Tor Science Fiction
ISBN: 0812576489
Bespreking: Frans Blok

Mars Crossing is de bijdrage van Geoffrey Landis aan de lijst van Mars Science Fiction boeken. Bemande ruimtevaart naar Mars, net als een reis naar de Maan, blijft een dankbaar onderwerp voor Science Fiction schrijvers. Reizen naar Mars, wonen op Mars, leven op Mars, het blijft tot de verbeelding spreken. Wederom heb ik een boekbespreking van onze oud Mars Society website geplukt.

Mars CrossingSpace: What Now? Geoffrey Landis was een van de wetenschappers die in 1997 deel uit maakte van het Pathfinder-team; daarnaast is hij bekend als schrijver van korte sciencefiction-verhalen. “Mars Crossing” is zijn eerste roman en meteen een goede binnenkomer.

Het verhaal is speelt zich af aan het eind van de jaren twintig, als er al twee Mars-expedities rampzalig zijn geëindigd, de eerste door koolmonoxide-vergiftiging en de tweede door een schimmelplaag.

De plot van het vorig jaar verschenen boek lijkt verdacht veel op die van de recente film “Red Planet”: bij aankomst van de derde expeditie op Mars blijkt het Earth Return Vehicle onbruikbaar; de enige kans op redding is een wanhopige tocht naar de retourmodule van de eerste expeditie; daarin is geen plaats voor de hele bemanning maar dat probleem lost zich vanzelf op in de loop van het verhaal.

Gelukkig houdt daarmee de gelijkenis tussen film en boek op; “Mars Crossing” heeft zoveel meer diepgang dat je zou willen dat Hollywood hier eens een film van maakte. De onfortuinlijke bemanning moet, met materiaal dat daar eigenlijk niet op berekend is, een enorme tocht maken: van Felix Dorsa op het Zuidelijk Halfrond naar de Noordpool. Daarbij kunnen ze niet om de enorme kloven van het Marinerisgebied heen.

Landis geeft prachtige beschrijvingen van Marsiaanse landschappen waar doorheen wordt gereisd en van de soms bizarre weersverschijnselen waar de reizigers mee te maken krijgen. Daarnaast zijn er flashbacks naar het verleden van de astronauten; door sommige lezers worden die als hinderlijk ervaren, maar ze geven wel een goede verklaring voor de ontwikkelingen van de karakters. Bovendien vormt het een leuk voorproefje voor als er nog eens echt zes mensen met ieder een eigen achtergrond de lange reis naar Mars zullen gaan maken.

White Mars – Brian Aldiss

Auteur: Brian Aldiss
Uitgever: St. Martin’s Press
ISBN: 0312254733
Bespreking: Frans Blok

Onderstaande bespreking van White Mars was oorspronkelijk gepubliceerd op onze oude website van de Mars Society Nederland. Explore Mars, en voorheen Mars Society Nederland, houdt zich voornamelijk bezig met bemande ruimtevaart naar Mars. Veel Science Fiction is over dit onderwerp geschreven en we willen daarom de boekbesprekingen weer terug op onze nieuwe website.

White Mars Brian AldissBrian W. Aldiss is een veteraan van de Engelse sciencefiction. Hij schreef een groot aantal romans, met de Helliconia-trilogie, over een wereld waarin seizoenen eeuwen duren, als een van zijn bekendste werken. Vorig jaar publiceerde hij, in samenwerking met de wis- en natuurkundige Sir Roger Penrose, de utopische roman White Mars.

Zoals de titel al suggereert is het boek een reactie op Red Mars, Green Mars en Blue Mars van Kim Stanley Robinson, waarin de Rode Planeet in hoog tempo wordt geterraformd tot een groenblauw paradijs met bossen, zeeën, stranden en akkers. In White Mars besluiten de Verenigde Naties in 2041 dat Mars “onbedorven” moet blijven, met een verwijzing naar het zuidpoolgebied. Zoals Antarctica is bestemd tot continent voor de wetenschap, zo moet Mars een planeet voor de wetenschap worden.

Op de planeet komt een midden-eenentwintigste eeuwse variant op deeltjesversnellers als die van het CERN in Geneve; op Aarde en ook op de Maan veroorzaken menselijke activiteiten teveel trillingen voor het onderzoek naar de bouwstenen van het universum. De enige nederzetting op Mars, gelegen in Amazonis Planitia, wordt behalve door wetenschappers bevolkt door veelbelovende jongeren en gewaardeerde senioren. Een internationaal consortium stelt die twee groepen middels een omvangrijk sponsorprogramma in staat een jaar op Mars door te brengen. Als dat consortium aan corruptie ten onder gaat en in zijn val de hele wereldeconomie meesleurt, komen de paar duizend Marsbewoners voor onbepaalde tijd vast te zitten in hun tijdelijke thuis.

Een interessant gegeven: hoe gaan de nieuwe Marsianen om met die kans opnieuw te beginnen en misschien wel een betere samenleving op te bouwen dan die waar ze vandaan komen? Hoe wordt er bijvoorbeeld gereageerd als de eerste crime passionel gepleegd wordt?

Er is waarschijnlijk geen enkele Marsroman, ook niet van recente datum, waarin inheems Marsiaans leven geen rol speelt. Ook Aldiss’ utopisten blijken niet alleen te zijn, al heeft het leven in dit geval wel een erg onorthodoxe overlevingsstrategie ontwikkeld. Deze dreiging van een Marsiaanse levensvorm waarvan de bedoelingen onduidelijk zijn vormt het enige element van spanning in het boek. Verder wordt er in White Mars vooral erg veel gepraat; liefhebbers van veel actie en avontuur kunnen beter een ander boek ter hand nemen. Voor diegenen die geinteresseerd zijn in ethische en sociale vraagstukken valt er daarentegen veel te genieten in dit boek.

Aan het eind van White Mars blijkt dat Aldiss daadwerkelijk een organisatie heeft opgericht die zich verzet tegen terraforming van Mars: de Association for the Protection and Integrity of an Unspoilt Mars. Het zou een goed idee zijn Aldiss en Robinson eens in een discussiepanel naast elkaar te zetten.