Category Archives: Boeken

Er is veel geschreven over Mars, zowel fictie als non-fictie. In het verleden hebben Mars Society-leden zich opgeofferd om een stapel boeken te lezen en een recensie te schrijven. Dit leverde een lijst op van klassiekers en afraders.

White Mars – Brian Aldiss

Auteur: Brian Aldiss
Uitgever: St. Martin’s Press
ISBN: 0312254733
Bespreking: Frans Blok

Onderstaande bespreking van White Mars was oorspronkelijk gepubliceerd op onze oude website van de Mars Society Nederland. Explore Mars, en voorheen Mars Society Nederland, houdt zich voornamelijk bezig met bemande ruimtevaart naar Mars. Veel Science Fiction is over dit onderwerp geschreven en we willen daarom de boekbesprekingen weer terug op onze nieuwe website.

White Mars Brian AldissBrian W. Aldiss is een veteraan van de Engelse sciencefiction. Hij schreef een groot aantal romans, met de Helliconia-trilogie, over een wereld waarin seizoenen eeuwen duren, als een van zijn bekendste werken. Vorig jaar publiceerde hij, in samenwerking met de wis- en natuurkundige Sir Roger Penrose, de utopische roman White Mars.

Zoals de titel al suggereert is het boek een reactie op Red Mars, Green Mars en Blue Mars van Kim Stanley Robinson, waarin de Rode Planeet in hoog tempo wordt geterraformd tot een groenblauw paradijs met bossen, zeeën, stranden en akkers. In White Mars besluiten de Verenigde Naties in 2041 dat Mars “onbedorven” moet blijven, met een verwijzing naar het zuidpoolgebied. Zoals Antarctica is bestemd tot continent voor de wetenschap, zo moet Mars een planeet voor de wetenschap worden.

Op de planeet komt een midden-eenentwintigste eeuwse variant op deeltjesversnellers als die van het CERN in Geneve; op Aarde en ook op de Maan veroorzaken menselijke activiteiten teveel trillingen voor het onderzoek naar de bouwstenen van het universum. De enige nederzetting op Mars, gelegen in Amazonis Planitia, wordt behalve door wetenschappers bevolkt door veelbelovende jongeren en gewaardeerde senioren. Een internationaal consortium stelt die twee groepen middels een omvangrijk sponsorprogramma in staat een jaar op Mars door te brengen. Als dat consortium aan corruptie ten onder gaat en in zijn val de hele wereldeconomie meesleurt, komen de paar duizend Marsbewoners voor onbepaalde tijd vast te zitten in hun tijdelijke thuis.

Een interessant gegeven: hoe gaan de nieuwe Marsianen om met die kans opnieuw te beginnen en misschien wel een betere samenleving op te bouwen dan die waar ze vandaan komen? Hoe wordt er bijvoorbeeld gereageerd als de eerste crime passionel gepleegd wordt?

Er is waarschijnlijk geen enkele Marsroman, ook niet van recente datum, waarin inheems Marsiaans leven geen rol speelt. Ook Aldiss’ utopisten blijken niet alleen te zijn, al heeft het leven in dit geval wel een erg onorthodoxe overlevingsstrategie ontwikkeld. Deze dreiging van een Marsiaanse levensvorm waarvan de bedoelingen onduidelijk zijn vormt het enige element van spanning in het boek. Verder wordt er in White Mars vooral erg veel gepraat; liefhebbers van veel actie en avontuur kunnen beter een ander boek ter hand nemen. Voor diegenen die geinteresseerd zijn in ethische en sociale vraagstukken valt er daarentegen veel te genieten in dit boek.

Aan het eind van White Mars blijkt dat Aldiss daadwerkelijk een organisatie heeft opgericht die zich verzet tegen terraforming van Mars: de Association for the Protection and Integrity of an Unspoilt Mars. Het zou een goed idee zijn Aldiss en Robinson eens in een discussiepanel naast elkaar te zetten.

Spaceflight Revolution – David Ashford

Auteur: David Ashford
Uitgever: Imperial College Press
ISBN-10: 186094325X
ISBN-13: 978-1860943256
Bespreking: Cas Laansma

Spaceflight Revolution
Spaceflight Revolution
Een revolutie in de ruimtevaart, die vergelijkbaar is met de luchtvaart, is wat ons de komende decennia te wachten staat. Grootschalig ruimtetoerisme met ruimtehotels in een baan om de Aarde zou volgens David Ashford zelfs al binnen 15 jaar gerealiseerd kunnen worden als de ontwikkeling van ruimtevliegtuigen ruim baan zou krijgen. David Ashford is de directeur van Bristol Spaceplanes en dit bedrijf heeft (in een door ESA gefinancierde studie) aangetoond dat een klein ruimtevliegtuig voor 6 personen, dat in een baan om de aarde kan komen, al voor 2 miljard dollar gebouwd kan worden en volgens andere startende private ruimtevaartorganisaties zelfs nog voor veel minder.

Ashford beschrijft in zijn boek (Amazon: Spaceflight Revolution) de toekomstige ontwikkeling van ruimtevliegtuigen die begint met korte suborbitale vluchten voor ca. 1 a 2 ton en met een omzet van 1 miljard dollar per jaar tot hoogontwikkelde ruimtevliegtuigen, waarvan de ticket nog slechts enkele duizenden dollars kost. Binnen 15 jaar zou een kort bezoek aan een ruimtehotel niet meer hoeven te kosten dan 20.000 dollar. Dit is 1000 keer lager dan met de huidige rakettechnologie mogelijk is, dankzij de uitontwikkeling en de herbruikbaarheid van deze toekomstige ruimtevliegtuigen. Een interessant gegeven dat Ashford aanstipt is dat een prototype van een ruimtevliegtuig (net als elk ander vliegtuig) 10 keer goedkoper is dan een gecertificeerd toestel, maar omdat ook zo’n experimenteel ruimtevliegtuig altijd nog veiliger is dan een wegwerpraket kan dit prototype toch ook als eerste gebruikt worden voor commerciële vluchten. Dit geeft een commerciële prikkel voor een bedrijf om als eerste een ruimtevliegtuig te bouwen.

Het boek behandelt de technische uitvoerbaarheid van ruimtevliegtuigen, vroegere pogingen daartoe, recente en toekomstige ontwikkelingen en de marktwerking. De grote toepassingen zullen dan ruimtetoerisme, zonne-energiecentrales en ruimtefabrieken zijn, waarbij het ruimtetoerisme de grootste industrie in de ruimte zal worden. Marktonderzoek laat zien dat alleen al in Japan een miljoen mensen bereid is om 20.000 dollar te betalen voor een paar dagen in een ruimtehotel, wat neerkomt op een jaarlijkse omzet van 20 miljard dollar. De grootste uitdaging is echter om fondsen te vinden voor de bouw van een ruimtevliegtuig.

Volgens Ashford is het grootste obstakel voor commercialisering van de ruimte niet technologie maar een conservatieve manier van denken die vooral in stand gehouden werd door de grote gouvernementele ruimtevaartagentschappen zoals NASA en ESA, die vooral geïnteresseerd leken om hun budgets in stand te houden. De eerste commerciële vluchten met een klein suborbitaal ruimtevliegtuig kunnen volgens Ashford al voldoende kunnen zijn om deze conservatieve manier van denken bij regeringen en bedrijven te doorbreken en de weg te effenen voor verdere ontwikkelingen met meer geavanceerde ruimtevliegtuigen die in een baan om de aarde kunnen komen.

Goedkope toegang tot de ruimte zal dan het begin zijn van grootschalige ruimtekolonisatie met onbeperkte economische groei, maar de grootste verandering zal misschien psychologisch zijn. Als de ruimte toegankelijk wordt voor het grote publiek zullen mensen misschien anders tegen de Aarde aankijken en zich bewust worden van de kwetsbaarheid er van. Een verhelderend boek en geschikt voor zowel de geïnteresseerde als de techneut.

Dit boek is onder andere te verkrijgen bij Amazon: Spaceflight Revolution.

Isolatië – een modern sprookje

Lang geleden, in de begindagen van de Mars Society, dachten Marsonauten diep na hoe nu publiek duidelijk te maken waarom Mars de beste bestemming was. Een van de meer creatieve Society-leden bedacht een sprookje. Hoewel het in 2003 is gepubliceerd, blijft het actueel en vooral lezenswaardig.

Isolatië – een modern sprookje

Er was eens een eiland dat Isolatië heette. Het was een tamelijk groot eiland: enkele tientallen kilometers van de ene kant naar de andere. Het eiland was dichtbevolkt: er waren een paar steden, een heleboel dorpen en er lagen ontelbare boerderijen verspreid tussen de landerijen. Isolatië was een heel mooi eiland, met een grote verscheidenheid aan landschappen, een bloeiende cultuur en een florerende landbouw.

Vanaf de palmenstranden van Isolatië kon je verschillende andere eilanden zien liggen. Vanaf de top van de hoogste berg zag je er zelfs nog meer. Het leek erop dat Isolatië onderdeel uitmaakte van een grote archipel. Woonden er op die andere eilanden ook mensen? Met een verrekijker waren er geen gebouwen of rook of andere tekenen van bewoning zichtbaar. Maar de Isolatiërs wisten het niet zeker, want niemand was er ooit geweest.

Continue reading Isolatië – een modern sprookje

The Martians – Kim Stanley Robinson

Auteur: Kim Stanley Robinson
Uitgever: Spectra
ISBN: 0553574019
Bespreking: Frans Blok

Nu nog vooral bekend onder science-fictionliefhebbers, zal Stan Robinson’s rood-groen-blauwe Mars-trilogie over honderd jaar waarschijnlijk beschouwd worden als een hoogtepunt van de Amerikaanse, en anders wel van de Marsiaanse literatuur. Na de voltooing van het tweeduizend pagina’s tellende werk in 1996, kon de schrijver zich moeilijk losmaken van Mars. Niet alleen nam hij plaats in het internationale bestuur van de Mars Society, hij publiceerde eind 1999 ook “The Martians”.

Deze toegift, waarvan de pocket-editie recentelijk ook in de Nederlandse boekwinkels is gesignaleerd, is niet zozeer een vervolg, als wel een begeleidend schrijven: een verzameling van verhalen, essays en zelfs gedichten die op de een of andere manier te maken hebben met de kolonisatie en terraforming van Mars, zoals in de trilogie beschreven. Twee verhalen, waaronder een uitvoerig verslag van een beklimming van Olympus Mons, de hoogste berg in het zonnestelsel, verschenen al in de jaren tachtig. Twee andere verhalen, vormen samen een alternatieve “future history”: als een van de hoofdpersonen, Michel, in het begin iets meer getwijfeld had, was het allemaal niet gebeurd. Verder wordt uit de doeken gedaan hoe de oorspronkelijke levensvormen, die door de kolonisten niet worden opgemerkt (en door oppervlakkige lezers waarschijnlijk ook niet) erin slagen zowel hun eigen leven als dat van de nieuwe bewoners te veraangenamen.

Ook de volledige tekst van de grondwet van 2128 is terug te vinden in “The Martians”. In het laatste hoofdstuk, “Purple Mars”, keert Robinson letterlijk terug op Aarde als hij vertelt hoe hij het schrijven van de boeken combineerde met de zorg voor zijn kinderen en het maaien van zijn gazon.

Voor degenen die de trilogie in een ruk uitlazen vormt dit boek een feest der herkenning. Voor nieuwkomers daarentegen is de inhoud waarschijnlijk moeilijk te volgen, hen wordt daarom aangeraden de trilogie in de juiste volgorde te gaan lezen, te beginnen met rood…

Omdat de Nederlandse uitgevers onder science-fiction tegenwoordig alleen dikke boeken over draken en tovenaars verstaan, zal de Nederlandse vertaling nog wel even op zich laten wachten; voorlopig zijn alleen “rood” en “groen” vertaald. Amazon heeft een pagina met besprekingen door lezers.

Red Mars – Kim Stanley Robinson

Auteur: Kim Stanley Robinson
Uitgever: Spectra
ISBN: 0553560735
Bespreking: Frans Blok

Red Mars, het eerste deel van de Red, Green & Blue Mars-trilogie van Kim Stanley Robinson is waarschijnlijk een van de meest invloedrijke boeken die het gilde van sciencefiction-schrijvers de afgelopen decennia heeft voortgebracht. Veel van de ideeen besproken op de Case for Mars-conferenties van de “Mars Underground” in de jaren tachtig en negentig zijn door de schrijver in het verhaal verwerkt. Robinson’s trilogie vormt daarmee een belangrijke inspiratiebron voor de Mars-beweging die in 1998 leidde tot de oprichting van de Mars Society,

De hele trilogie vormt een soort geschiedenisboek van de toekomst, een ooggetuigeverslag van meer dan tweehonderd jaar van sociale en politieke ontwikkelingen op Mars.

In Robinson’s scenario landen de Amerikanen in 2016 als eerste op Mars. Daar blijft het niet bij: tien jaar later vertrekt de Ares naar Mars, met aan boord de Eerste Honderd, een groep van voornamelijk wetenschappers die een begin gaat maken met de kolonisatie. Het project is een gezamenlijke Amerikaans-Russische onderneming, met wat inbreng van kleinere landen. Al snel valt de groep uiteen in Groenen en Roden, respectievelijk voor- en tegenstanders van terraforming, het opwarmen en leefbaar maken van de planeet. En als er meer kolonisten arriveren wordt Mars ook op andere manieren een strijdtoneel: grote bedrijven, regeringen en de Verenigde Naties proberen de nieuwe wereld in hun greep te krijgen. De idealen van de eerste honderd sneuvelen uiteindelijk tijdens de revolutie van 2061(maar er volgen nog twee delen…)

Het boek telt acht hoofdstukken; ieder hoofdstuk wordt beleefd vanuit een van de hoofdpersonen; daardoor komen zowel het rode als het groene standpunt voor het voetlicht.

Red Mars, en het vervolg Green Mars, zijn ook de enige van de recente Mars-romans die in het Nederlands zijn vertaald. “Mars, de Rode Planeet” verscheen in 1993 bij uitgeverij Bruna. Maar iedereen die ertoe in staat is, raden we aan het boek in het Engels te lezen, want de vertaling is belabberd. Behalve een aantal blunders (“argument” vertalen als argument, waar het toch echt ruzie moet zijn) heeft de vertaler zich bij het vertalen van namen van organisaties en plaatsnamen wel erg veel vrijheden veroorloofd.

Uw Voorwaarts Mars!-redacteur heeft in zijn vrije tijd een complete website gewijd aan Robinson’s Mars-trilogie.